“Hallo? Met Arno ten Hoeve…”

Het is donderdagavond 24 september. Na een heel korte zoektijd onder de natuurfotografen wie we hier het eerst willen uitlichten, bel ik hem voor een afspraak.

Oh, ben jij het. Ja, leuk zeg! … Ja, we moeten het ook absoluut combineren met vogels kijken langs de IJssel. Eens kijken in de agenda.…

Gelijk enthousiast – dus we beginnen toch maar direct per telefoon en wachten niet tot half november – en heel herkenbaar. Precies zoals hij reageert op dingen die hij bijzonder, of mooi, of fijn vindt aan foto’s en reacties op de website birdpix.nl. Onbevangen, recht voor zijn raap, focus op wat leuk is. Dat is een bewuste keuze, zo blijkt al snel. Het vermogen om een goede poging van een geslaagde foto te onderscheiden is er echt wel. Hij kiest er voor om het minder positieve aan anderen over te laten als ze daar zin in hebben. Ook in zijn zakelijke contacten als vrij-ondernemer, grafisch ontwerper – zoekt hij de vrijheid om de manier van communiceren en zaken doen hier op aan te laten sluiten. “Eerlijk”, zo zegt ie zelf.

Hoe ben je begonnen?
Mijn eerste camera was een Pentax ME-super. Ik was zo’n 15 jaar. Daarbij had ik een slechte 80-200 zoomlens – een Tokina -, en later zo´n slechte 500mm lens met diafragma F8. De vogel stond midden in het beeld, maar hij stond in beeld. Heel enthousiast was ik. Later werd ik kritischer en stoorde ik me er aan dat ik er niks van bakte. Toen ben ik gestopt. Pas toen ik ontwerper was ben ik weer opnieuw begonnen. Ik gebruik sindsdien een Canon DSLR en een hele zooi lenzen.

Poetsen en kijken en poetsen en kijken... Het is van levensbelang om je verenpak in conditie te houden om te kunnen zwemmen en vliegen. Maar ondertussen moet je wel op blijven letten of er geen gevaar dreigt. Wij hebben het makkelijker. We draaien gewoon de badkamerdeur op slot.

Hoe combineer je je werk als zelfstandig ondernemer – vaak een kwestie van hollen en stilstaan – met vogels kijken?
Als ik een hele tijd intensief aan een klus heb gewerkt, en die is klaar, dan ga ik niet direct achter werk aan. Ik ga naar buiten: naar de dierentuin met de kinderen; vogels fotograferen; met de bijbel langs de deuren. Mijn vaste lasten zijn laag, ik kan het me permitteren. Eens per jaar ga ik vogels ringen op Schiermonnikoog. Ringen is nogal omstreden onder sommige vogelfotografen. Ik vind het fijn om te zien hoe een vogel die je een paar keer achter elkaar vangt iedere dag dikker, vetter wordt. Het beest lijdt er niet onder. Het ringen is blijkbaar geen enkel beletsel voor de vogel om zijn conditie weer op peil te brengen. Natuurlijk is het heel rot als er een incident is, en een vogel bezwijkt na het ringen. Ik heb dat een keer bij een heggenmus meegemaakt. Je weet niet of het een direct gevolg is van het vangen, of dat de vogel door de trek te zeer verzwakt was. Het rotte gevoel blijft hangen, maar zoals gezegd, het is een incident.

In de plens stond deze Meerkoet heel berustend te staan.

Je bent als grafisch vormgever beroepsmatig met ‘beeld’ bezig, hoe ga je hier mee om bij je vogelfoto’s? De foto’s die ik maak, ontstaan in een flits. Ik probeer de omgeving, de omstandigheden in de foto te trekken. Meer is er niet over te zeggen. Ik zie een beeld in het veld en dat maak ik. Toen ik net mijn foto’s op birdpix plaatste, zijn 4 van de 5 in het ‘tijdelijke album’ beland (PW een album dat niet op de voorpagina wordt gepresenteerd). Blijkbaar werkte het niet, kwam het niet over. Ik ben benieuwd wat de mensen van mijn foto’s vinden, want ik wil graag een eigen fotoboek maken en uitbrengen. Met kleine tekstjes en beeld (PW tip, kijk op zijn website www.arnotenhoeve.nl voor een voorproefje hiervan). Ik wil graag weten of het aanslaat, hoe de kijkers reageren. Nu we het over het tijdelijke hebben, wat me soms met stomheid slaat, hoe de mensen omgaan met kritiek op hun foto’s. Het gaat er om dat je als je een idee hebt met een foto, en jij herkent jezelf erin, dan doet de mening van een ander niets aan jouw foto af.

Zien ze de foto misschien als een verlengstuk van zichzelf? Voelen ze zich zelf afgewezen als hun foto niet de gehoopte erkenning krijgt? Ik herken dat wel bij grote kunstenaars, en uhm… ook wel een beetje bij mindere goden, zoals mezelf.
Bij mijn ontwerpen ga ik daar anders mee om. Ik maak een ontwerp dat ik passend en mooi vind en de klant mag zelf kiezen of hij het mooi vindt of niet. Een ontwerp is nooit absoluut en zo is het ook bij een foto. Het kan op zo veel verschillende manieren. Je kunt zó veel keuzes maken…

Ik wil graag een beetje reclame maken voor een zeer fotogenieke vogel, maar vaak niet echt makkelijk te belichten. Dames en heren: de MEERKOET! Ik zag ze staan, maar toen zagen ze mij en zwommen de duiker in. Na een tijdje gehurkt wachten, kwamen ze weer net zo staan. Dankjoe!

…Als je als onervaren interviewer per telefoon een interview afneemt, dan is het raadzaam om de geïnterviewde het artikel voor te leggen. Dat blijkt: het bovenstaande citaat klopt helemaal niet. Onderdelen ervan zijn gezegd, maar niet in deze betekenis. Het klopt gewoon niet. Hatsjoe. Dit was de reactie van Arno:
Ja, ik was een beetje onzeker over hoe ik in interviews over kom, dus ik heb het mijn partner laten lezen. Volgens haar ligt het iets anders…
Hahahaha, we proberen het gewoon nog eens:
Bij mijn grafische ontwerpen – huisstijl, briefpapier en logo – ga ik daar heel anders mee om. Als een klant belt, wil ik hem leren kennen. Ik houd vol dat ie een keer langs moet komen, dat moet ie gewoon doen, het is maar een klein beetje om op de weg van X naar Y. Als ie in zijn auto – welke is het? – aankomt, vraag ik wat ie wil drinken, koffie of thee. Misschien laat zijn buik zien dat hij van een biertje houdt. Even vragen. Ik vraag hem welke kleuren hij mooi vindt, naar welke muziek hij luistert, welke jaren hij mooi vindt. Aan de hand van wat hij vertelt, laat ik hem boeken zien. Is dat wat je mooi vindt? Zo kom ik er achter. Dat vat ik samen in het ontwerp. De klant herkent zichzelf in mijn ontwerp. Het staat helemaal los van wat ik er zelf van vind. Je ziet het aan het portfolio op mijn site: het lijkt een ratjetoe, maar het is wat bij de klant past.

de Meerkoet... deze vogel blijf ik fotograferen! Maar ik moet eerlijk zeggen: al had er zo een stellers eider gezwommen, dan had ik hem ook gefotografeerd!

Je hebt het Birdpixboek deel V ontworpen. Volgens mij een prachtig boek, maar door Grasduinen is het ontwerp afgekraakt omdat de tekst niet goed leesbaar zou zijn.
Haha, nee hoor het kwetst me helemaal niet, deze recensie. Eigenlijk heeft de recensent het goed gezien: de tekst, en trouwens ook het ontwerp zelf, zijn ‘lagen’ in het boek die ondergeschikt zijn aan de foto’s. De foto’s zijn het hoofdonderwerp en daar moest alle aandacht naar toe gaan. Dat kan namelijk ook, niet de klant leidend laten zijn voor het ontwerp, maar het onderwerp. Trouwens, Daan (PW: Daan Schoonhoven, initiatiefnemer van birdpix.nl en dus ook het jaarlijkse fotoboek) heeft contact opgenomen met de redactie van Grasduinen. Die waren er achteraf ook niet gelukkig mee en hebben Daan een rectificatie in het volgende nummer aangeboden. Een mooie afloop.

Toch, het is niet vrijblijvend hoe je een beeld neerzet. Niet alleen stuur je de aandacht door kleur en indeling, mensen hebben ook een aangeleerde of ingebakken database met clichébeelden die heel snel een primaire – onderbewuste – reactie oproepen. Lang voordat een beeld mooi of lelijk wordt gevonden. Jouw keuzes zijn nogal eens opvallend te noemen, in ieder geval vanuit birdpix-perspectief dat in eerste instantie gericht is op mooi en herkenbaar afbeelden van vogels. Maar maak je bij je ontwerpen en foto’s gebruik van de onderbewuste, primaire effecten? Zit dat er in?
Tja, ik heb het al gezegd. Er is weinig over te zeggen. In dit geval is de vogel leidend voor het beeld in plaats van de beelden die een klant mooi vindt. Ik zie de omgeving als een kader rond het onderwerp, twee bij drie (PW het kader van een Canon kleinbeeld camera DSLR). Ik probeer het verhaal van de omgeving rond de vogel in de foto te trekken. Vandaag liep er een zwaan, een heel gezin, op de parkeerplaats in de wijk. Ik ben er naast gaan liggen, kreeg het snot in mijn gezicht van het sissende beest. Ik heb met mijn groothoeklens de zwaan in de wijk gefotografeerd. Zo mooi…

Wat ik graag wil bereiken met mijn boek is dat mensen blij worden door de schoonheid van de beelden en de tekst. Geen doembeelden over de natuur, maar positief, kijken naar de sfeer, het verhaal zien in de foto. Ik wil de kijkers uitnodigen om in kaders te kijken, om buiten in beelden te kijken, om de elementen die ze om zich heen zien in hun waarnemen te betrekken, bij wijze van spreken te zien wat een patatbak in een vogelfoto doet. Neem nou deze foto van Pauline van Marle die laatst op de voorpagina van birdpix.nl stond. Een heel mooi voorbeeld. Je ruikt het aangespoelde zeewier.

Mijn doel is dat je de vogel als kunstobject gaat zien in een rommelige omgeving.  Een favoriet foto-onderwerp is de Meerkoet. Het is een uitdaging dat contrast. Zwart-wit. Je kan er zo veel mee.

Een inspirerende manier van kijken en leven. Dank je wel Arno.

PS Het boek is bijna uit! Check www.arnotenhoeve.nl