Chris was onlangs in the picture met een foto van een sneeuwuil in de winteruilenspecial in ‘Vogels’ . En ook op Birdpix met een prachtige serie foto’s van lapland- en sneeuwuilen uit Canada. Er ontstond een klein dispuut over de manier waarop sommige foto’s tot stand waren gekomen. Soms worden de uilen met muizen uitgenodigd een aanvalsvlucht voor de camera uit te voeren. Ik wil alvast gezegd hebben dat Chris absoluut niet de eerste of enige is die dit ooit zo heeft gedaan. Chris kreeg er wel wat mee over zich heen.

Maar Chris is in het verleden veel en veel verder gegaan dan muizen voeren in Canada. Hij maakte zeer succesvolle fotoreizen naar Arctische gebieden in Japan, Noord-Amerika en diep in Siberië. Vraag van vandaag: hoe ver kun je gaan Chris?

Ha Chris, hoe zit dat nou met die muizen?

Die muizen, dat is niet leuk. Voor de uilen is er geen enkele schade, niet voor de uilenstand en niet voor de individuele uilen. Als je boven het gebied in Canada vliegt, dan zie je een enorm uitgestrekte wildernis waar nooit iemand komt. Er zijn maar een heel paar uilen in voor mensen toegankelijk terrein. Deze opportunisten hebben het een tijdje iets makkelijker als de fotografen er zijn. Daarna moeten ze – een beetje aangesterkt – zelf hun kostje weer bij elkaar sprokkelen.

Voor de muizen, tja, dat voelt niet lekker. Misschien mag ik het vergelijken met het eten van vlees uit de bio-industrie. Het is een keuze die je kunt maken. Je zou het liever niet doen en ik voel me er niet makkelijk mee.

Nog graag een kleine nuance: ik ben twee weken in Canada geweest en heb hiervan twee dagen meegedaan aan een workshop uilenfotografie. Dit heb ik gedaan omdat ik er zeker wilde zijn terug te komen met uilenfoto’s. Het plezier die twee dagen – tussen een aantal andere fotografen – was een stuk minder dan de andere dagen. De rest van de tijd was ik zelf op pad, op zoek naar mijn eigen kansen. Het moment waarop ik in mijn eentje in de sneeuw lag met een relaxte sneeuwuil op een paar meter afstand was mij veel meer waard . Het gaat me in mijn fotografie vooral om de beleving buiten.

Wat ik minder vind, is als mensen er niet eerlijk over zijn hoe ze de foto gemaakt hebben. Als je doorvraagt en het verhaal wordt steeds langer: ja een muis, ja aan een hengel, nee soms haalden we de hengel in voordat de uil beet had en zo voort. Hypocriet – daar houd ik niet van. Ander voorbeeld: als je nestfotografie wilt vermijden, wat dan met de foto van een vogel met een rups in zijn bek? Het een is niet slechter dan het ander, het nest om de hoek, de verstoring net zo groot.

Ik denk ook dat we daarin wel eens te beschermend zijn: een foto van een nest futen in de stad kan toch geen probleem zijn. Aan de andere kant, de rosse grutto´s die je hier ziet, die komen hier om aan te vetten voor een lange reis. Elke keer dat ze opvliegen gaat ten koste van hun vetvoorraad. Maar aan een foto kun je niet zien of de fotograaf misschien bewust een paar keer extra is opgestaan, om de vogels in zo’n mooie vlucht op te stoten.

Wat je moet voorkomen is dat de mensen allemaal achter dezelfde vogels aangaan. Je moet eigenlijk geen locaties vermelden. We moeten het niet hebben van de mensen die een dure camera en een dure lens kopen en vervolgens zelf geen initiatief nemen om zelf hun vogel te vinden. Mensen die je een mail van drie regels sturen naar aanleiding van jouw mooie foto met de vraag wat je gezien hebt, waar je dat gezien hebt, wat de overnachting kostte. Als je er op in gaat, dan ben je zo een hele avond kwijt. Je hoeft jezelf niet zo in te spannen voor iemand die zelf geen moeite heeft genomen zelf iets uit te zoeken.

Op zich mogen die mensen dat doen hoor, maar ik heb meer waardering voor de mensen die laten blijken wat ze zelf hebben uitgezocht. En mensen die klein zijn begonnen, met het voeren van meesjes in de tuin, het rondkijken in de duinen. Die het gaat om de beleving met de vogels. Ja, inderdaad zo ben ik zelf begonnen, met mijn vader en mijn oudere broers naar buiten. Vogels kijken, schedels verzamelen, uren onder een roestplaats wachten tot de ransuilen gaan vliegen.

Hoe ging dat bij zo´n roestplaats van prachtige uilen met van die jonge vogelkijkers?

Ha, ja, het was wel eens erg koud, en soms duurde het erg lang voordat de uilen uit eigen beweging wilden gaan vliegen. Lieverdjes? Niet altijd nee.

Bij de voorbereiding van dit interview vroeg ik Chris of er eerder artikels over hem verschenen waren. Jawel, zei hij, en hij stuurde me het interview door René de Vos in ‘Vogels’ 2005 ‘In de ban van onmeetbaar Siberië; Fotograaf Chris Schenk: weken afzien voor die ene plaat’. Ik kan iedereen aanraden dat interview te lezen.

Zo´n reis vergt een hele voorbereiding, je moet er achter zien te komen waar je zijn moet, en je moet de juiste contacten leggen. Ik steek veel tijd in de voorbereiding. Het internet biedt je de mogelijkheden. Het is een kwestie van aftasten. Niet een drieregelige vraag sturen, maar je interesse tonen. En uiteindelijk twee maanden op pad met mensen die je alleen van email kent.

En toch weet je dat het goed zit. Hoe langer het geleden is, hoe leuker het wordt. Je vergeet het wachten op benzine, op vervoer, het eten wat de lokale pot schaft… de mensen eten daar niet alleen vissekoppen, maar ook brileiders, die zijn wel erg lekker. Het klinkt natuurlijk heel vreemd om zo’n bijzonder beest te eten, maar daar kun je niet anders, er is niets anders voor die mensen.

Siberië, Hokkaido, Canada, het fotograferen in afgeleden Arctische gebieden is niet geheel vrij van ontberingen…
Juist de beleving is voor mij heel belangrijk…. Voorbeelden voor me zijn Klaus Nigge met zijn prachtboek Kamsjatka. Dat is wel wat anders dan Hokkaido. Hij beschrijft hoe hij een perfect nest van een stellers zeearend heeft gevonden. Het is maar een dag lopen van de plek waar ze zitten, maar ze kunnen er niet heen want de helikopter kan ieder moment komen. Uiteindelijk blijft de helikopter nog twee weken weg en heeft hij genoeg brandhout gehakt voor drie winters. Maar een jaar later is hij terug en maakt hij zijn inmiddels beroemde foto’s. Prachtig verhaal!

Ik heb ook intens genoten van een presentatie van Staffan Widstrand (google op ‘Wild Wonders of Europe’). De man liet in een half uur een stuk of tien foto’s zien, bijzonder weinig. Daarbij vertelde hij over zijn belevenissen rond het fotograferen, over buiten zijn met beesten, over niet-gemaakte foto’s. Ik heb ademloos geluisterd. Heel anders dan de presentaties met tientallen mooie overvloeifoto’s met daaronder de bekende muziekjes. Verhalen over een jachtopziener die doodsbang was omdat ie door wolven was omsingeld. In zijn dromen tenminste. En over dat oude vrouwtje dat was aangevallen door beren… Ze had deze rekels willen wegjagen die haar appels aan het stelen waren.

Wist je dat twintig jaar voordat ik in Hokkaido kwam de mensen van Dutch Birding daar al waren geweest. Toen had je geen onderschriften in westerse letters op de wegwijzers. De mensen moesten zelf de tekens op hun papiertje met de tekens op de wegwijzers vergelijken. Tegenwoordig is het allemaal een stuk makkelijker.

En inderdaad, als je er staat, op de foto´s zie je een prachtig maagdelijk sneeuwlandschap, met dansende kraanvogels. Je maakt de foto, en staat vervolgens in de rij bij tientallen Japanse fotografen om te plassen naast de kantine rechts van het prachtige maagdelijke sneeuwlandschap, met dansende kraanvogels.

Over Hokkaido. Mijn stijl is plaatjes schieten, het vogeltje mooi in beeld. Ik zie mezelf niet zo creatief in de foto. Op éen van de Hokkaido-reizen die ik voor andere fotografen heb georganiseerd, kon ik mooi zien hoe een begaafd creatief fotograaf werkt. We zaten op de boot en we zagen een prachtig ijsschots met stellers en “gewone” zeearend. Toen we dichterbij kwamen zocht iedereen een laag standpunt om op ooghoogte te fotograferen. Ik ook. Niet Jan Vermeer. Hij schatte in een oogwenk de situatie in, klom op het dak en had als enige de ijsschots mooi los van de kustlijn. Zelfde kans, maar wat een verschil in resultaat.

Je kan dan wel naast zo’n man gaan staan, maar dat is beschamend. Ik probeer in mijn fotografie oorspronkelijk te zijn door te reizen naar gebieden waar niet iedereen op komt. Mijn creativiteit zit meer in de plaats waar de foto genomen wordt, en daarmee in de soorten die op de foto komen. En ik heb gemerkt dat ik toch wel fanatiek ben, want een koffiepauze op zo´n peperdure reis naar de andere kant van de aarde komt niet eens bij me op.

Opvallend is dat je over een aantal zaken een heel uitgesproken mening hebt, maar heel terughoudend doet met het uitdragen daarvan. Je nuanceert vaak dat wat je zegt maar een mening is, en soms moet ik een oordeel uit je trekken.

Ik wil niet arrogant overkomen. Als ik een mening ergens over uit, dan heb ik er wel goed over nagedacht.

En in je werk? (als automatiseringsadviseur voor het bedrijfsleven)

Mijn collega´s vinden dat ik daar wel eens steviger mag zijn in mijn adviezen. Zelf heb ik zoiets van, als ik het drie keer gezegd heb, dan moet het een keer genoeg zijn. De klant heeft toch uiteindelijk de keuze te maken.

Die duidelijke eigen mening heb je ook over apparatuur, toch? Je had eerder een aantal D200´s en die waren niet scherp genoeg. Hoe zit het nu met de apparatuur?

Ja, daar ben ik een pietje precies in. Ik heb geen zin om veel aan een foto te doen. Hij moet uit de camera gewoon goed zijn. Die D200’s waren niet scherp. Van mijn twee D70’s was er een goed. D90 is prima maar is een stuk minder met de autofocus dan mijn D300. Een convertor gebruik ik alleen in het uiterste geval. Ik heb nu zo’n nieuwe VR versie van de nikkor 500 F4, maar ik zie niet echt een verschil met de “oude” AF-I en AF-S.

[De foto’s waarmee hij publicaties en boeken haalde, zijn overwegend gemaakt met een manual focus Nikkor 400 F3,5 ai-s.]

Als je ziet met wat voor spullen we vroeger op film werkten, hebben mensen momenteel prachtige mogelijkheden met een 300mm F4 lens op een digitale camera (met cropfactor). Ik ben begonnen met een Zenith, met een 135 mm lens en een convertor. Vogel klein in beeld. Toen een Praktica met een 400 mm, een vivitar misschien.

Om de scherpte te bereiken die ik wil, heb ik de beeldinstelling van de D300 op ‘levendig’ staan met de verscherping op 5. Die van het scherm spattende kleuren lijken ook het meeste op de diafilm die ik gebruikte: Fuji Velvia. (Inderdaad op Canon was Velvia veel vetter dan op Nikon).

Het interview wordt afgenomen bij Chris thuis. Chris’ foto’s zijn gepubliceerd in diverse vogeltijdschrifen en boeken maar er hangt maar één vogelfoto aan de muur. Een cadeautje van Chris aan Francina met de vogel waarnaar haar straat is genoemd. De foto is van Wim Weenink.

Wim heeft een gebied dat hij van haver tot gort kent. Hij gaat heel veel zonder camera op pad om te kijken wat er in zijn gebied gebeurt. Wim is ijzersterk in zijn eigen territorium, dat kan ik niet zo. Ik heb het buitenland nodig om een plek voor mezelf te vinden. Misschien ook voor de concentratie.

Hoe stem jij het fotograferen af met het thuisfront?

Francina: Chris is altijd op tijd thuis. Chris: Tijdens zomervakanties blijft de camera thuis. Eens per jaar ga ik twee weekjes op pad. Francina: Af en toe moet je hem laten gaan. Chris: Ooit komt de gelegenheid om nog eens een droomreis te maken, dan ben ik nog 1 keer een maand of twee weg. Samen met de vogels Siberië in trekken als het er lente wordt, en twee maanden later weer met de vogels naar huis als het winter wordt.

Zo’n roodhalsgans, dat is nog steeds een aardig vogeltje…

Website Chris www.chrisschenk.nl, Chris op Birdpix

Foto Chris: Peter Wijn