Afdrukken
To convert or not to convertor…
Een convertor is een geweldig handig ding. Hij is klein, weegt en kost (relatief) weinig, tovert in een klap je supertelelens om in een hypertelelens en… je kunt kiezen of je hem wel of niet gebruikt. De meeste vogelfotografen hebben zo’n ding in hun tas, of eigenlijk, hebben het ding altijd tussen hun lens en de camera. Waarom je de convertor wel gebruikt is niet zo moeilijk… veel meer dan hier boven staat is er niet te vertellen. Maar, onder welke omstandigheden ben je beter af zonder?
Vanwege de beeldkwaliteit
Een convertor knijpt niet het hele beeld uit je lens samen, maar selecteert een deel van het beeld (het midden) en spreidt dit uit op het filmvlak (of de sensor). Een gevolg daarvan is dat de lijnen die de lens normaal per mm kan weergeven (oplossend vermogen) ook worden uitgespreid over een breder vlak. De lens met convertor is dus altijd een stuk minder nauwkeurig dan de lens zelf kan zijn. Of dat tot een mindere kwaliteit beeld leidt hangt af van een aantal factoren:
Een 4 megapixel-camera (de oudere DSLR’s, vaak met een heel mooi beeld) heeft te weinig resolutie om hinder te kunnen krijgen van de terugloop in het oplossend vermogen van de lens. Een camera met veel megapixels per mm2 (zoals de 15 megapixel Canon 50D en de 14 megapixel pentax K20D) daarentegen lopen er sneller tegenaan. De klassiekere full frame camera’s (Canon 5D, Nikon D3 en D700) hebben juist minder last van de grenzen aan het oplossend vermogen van de lens door hun grotere pixels. Deze zijn dus geschikter voor gebruik van de convertor.
De kwaliteit van de lens waarop je de convertor toepast, bepaalt wat er over blijft bij gebruik van de convertor. Met name in de 300 F2,8 lenzen – meeste merken – hebben extra oplossend vermogen. Bij het ontwerp van de lens is er rekening mee gehouden dat ze veel met een convertor zullen worden gebruikt. Dit geldt in iets mindere mate voor de andere supertelelenzen. Het geldt in ieder geval niet voor de meeste zoomlenzen in dit bereik. Zoomlenzen zijn minder geschikt voor gebruik met convertor. Als je er achter kunt komen voor hoeveel lijnen per mm een lens ontworpen is, dan zou je ook kunnen uitrekenen welke convertor je nog kunt gebruiken per lens en camera. Nou, weet je wat…. ik zie dit even niet als een taak voor mij … Zoek op internet via circle of confusion (COC) en houdt rekening met ingewikkelde formules.
Van de meeste supertelelenzen neemt het oplossend vermogen toe als het diafragma een beetje wordt dichtgedraaid. De beeldkwaliteit is het best zo tussen F5,6 en F11, meestal piekend op F8. Dat betekent dat een lens met 1,4x convertor het beste zal presteren bij een diafragma van F8 tot F16 en met een 2,0x convertor tussen F11 en F22. (Bij kleinere opening treedt op gegeven moment weer dispersie op, waardoor de tekening weer achteruit gaat.) Diafragmeren is natuurlijk niet gratis. Het gaat ten koste van sluitertijd of een hogere ISO-waarde. Deze flamingo´s zijn bij diafragma F8 gefotografeerd met een 500mm F4 en een 1,4x convertor op een camera met DX beeldformaat. Dus 1 stop dichtgeknepen. De hoeveelheid licht was hier geen probleem.
Dit staat nog los van de kwaliteit van de convertor zelf. Gebruik van een convertor zal altijd ten koste gaan van een beetje contrast (alsof je door een vensterglas fotografeert). Hoeveel dat is hangt af van … de prijs. Meestal is er een relatie tussen prijs en kwaliteit. Het beste is zelf een test te doen, dat is er bij mij nooit van gekomen.Vreemd genoeg heb ik ook door anderen nooit een echt onderbouwde vergelijking tussen convertors gevonden. Al gaan er hardnekkige geruchten dan Kenko Pro 1,4 convertor minstens zo goed is als de Canon extender 1,4 II. Wel heeft photozone.de een aantal telelenzen ook met convertor getest (tip).
Nog belangrijker is de kwaliteit die je als fotograaf van je spullen verwacht. Daar is niks algemeen geldends over te zeggen. Sommigen vinden het al geweldig als hun onderwerp er op staat. Sommigen willen hun onderwerp scherp in beeld. Sommigen willen zoveel mogelijk controle over het hele beeld, inclusief voor- en achtergrond, hoge lichten etc etc. In discussies over convertors kom je hierover een hoop verwarring tegen. Hij is goed genoeg, nee dat issie niet, jawel, niet….
Vanwege beperkt licht of contrast
Op momenten dat er veel mooi licht op het onderwerp valt, is gebruik van een convertor geen probleem. Je kunt het optimale diafragma gebruiken. Een beetje verlies van contrast kun je in de afwerking van de foto aanpassen.
Als er weinig licht is, komt een keer het punt dat het beter is om de convertor achterwege te laten en het gewenste beeld te croppen – uit te snijden – uit de foto. Vooral als de sluitertijd te lang wordt om de camera stil te houden. Voor mij ligt dat afhankelijk van de stabiliteit van de opstelling en de extra maatregelen ergens tussen 1/200s en 1/20s. Maar ook als de sluitertijd te lang wordt om het beest acceptabel weer te geven. Zo vragen dobberende eendjes – afhankelijk van de golfbeweging – meestal korter dan 1/200s, foeragerende steltlopers korter dan 1/800s. Gek genoeg heb je een minder korte sluitertijd nodig voor vluchtfoto’s van sommige vogels…
Ook bij slap licht (dull light) kan het verlies aan contrast door de convertor net het verschil maken tussen een gelukte en een mislukte foto. Contrast dat er niet is, kun je niet versterken.
Elkaar wassende bevers voor zonsopkomst, D200 op ISO640 met 500 mm F4 op F4 bij 1/125s (-0,3 EV).
Op het moment dat je dicht genoeg bij je onderwerp bent.
Dat lijkt natuurlijk een open deur, maar met name vogelfotografen vergeten soms om hun convertor even weg te leggen op het moment dat hun onderwerp de beeldranden aan alle kanten nadert. Je zal het moment missen als het beest iets interessants gaat doen. Een conflict tussen twee beesten of het uitslaan van de vleugels. Voor een portret kan het prima zijn als een vogel richting 2/3 van de breedte van het beeld vult, maar met gespreide vleugels neemt het beest zeker 3 keer meer plek in beeld in. Het is zaak op tijd te herkennen wanneer er iets gaat gebeuren en als de wiedeweerga – maar kalm – de convertor te verwijderen.
Twee keer dezelfde reiger, met dezelfde lens, vanaf dezelfde plek. Geen wilde actie, maar wel al een drastisch effect op de beeldindeling.
Bij snelle acties
De convertor neemt licht en contrast weg waardoor de camera moeilijker contrasten kan vinden om op scherp te stellen. De lens zal eerder het punt van scherpte voorbij zoeven (het zogenaamde hunten) Bovendien heb ik het gevoel dat de snelheid en de kracht waarmee de auto-focuslens kan focussen afnemen. Ik nam aan dat dit komt door de overdracht van elektronisch signaal (er zit een extra overdrachtspunt in), maar mijn corrector – dank – wijst me er op dat dit fysisch niet mogelijk is. Waarschijnlijk komt het dan toch omdat bij een langere lens het scherpstellen preciezer luistert. Door de smallere beeldhoek heb je langer een idee van onscherpte (dat geldt ook voor de camera) en dus heb je langer het idee dat gezocht moet worden. Maar dit komt niet omdat je een convertor gebruikt, maar omdat je met een langere lens werkt. Alleen ben ik er dan nog niet uit waarom een Canon 300 F4 IS USM met convertor 1,4 (effectief 420mm F5,6) langzamer scherpstelt dan een Canon 400 F5,6.
Bij goed licht en een stilstaand onderwerp is dit minder snel een probleem dan bij snel bewegende – rennende of vliegende – onderwerpen.
Kortom,
het lijkt me duidelijk, beste medefotografen, doe niet zoals ik, gebruik de convertor niet…
Huh? Nou ja, probeer het af en toe nog eens zonder, als het uitkomt.
Verantwoording.
De foto’s bij dit artikel zijn genomen met 300 of 500 mm F4 lens op een DX-formaat camera. Alleen bij de flamingo´s is een convertor met 1,4x verlenging gebruikt.
reacties
10 reacties op “To convert or not to convertor…”
plaats hier je opmerking
Uitgelicht – foto van de maand
Goed artikel!
Ik heb het vergelijk tussen de Kenko TC en een Nikon TC 1.7 gemaakt.
De Kenko staat erg goed aangeschreven, en als je niet hoeft te croppen doet hij het niet slecht. Maar als je, net als ik, wel vaak moet croppen, dan wordt het een heel ander plaatje. De Nikon TC 1.7 EII is niet alleen veel degelijker gebouwd dan de Kenko, maar ook de beeldkwaliteit is veel en veel beter. Van de Kenko heb ik 2 exemplaren gehad, en beide waren ze identiek. Het verschil was zo ontnuchterend groot, dat ik meteen een Nikon 1.4 TC heb bijgekocht.
Een reden om de teleconverter er niet tussenuit te halen is om stof in de camera zoveel mogelijk te vermijden.
@ad en marcel
dank voor uitbreiding en nuance
@marcel
misschien eerder een reden om de convertor helemaal niet te gebruiken?
Zelf vind ik het belangrijker om de juiste lens op mijn camera te hebben dan om enkele stofjes op de sensor te voorkomen. Stof op de sensor is – zonodig – binnen 2 minuten van de foto geretoucheerd. Elke avond even de sensor controleren en zonodig schoonmaken is 10 minuten werk. Het stofprobleem is met de huidige camera’s vele malen kleiner dan met de ‘stofzuigers’ van 5 jaar geleden.
Erg interessant artikel! Heel informatief… wie weet koop ik er later ook eens een… heb ik nu gelijk wat informatie in m’n achterhoofd opgeslage;)
p.s. vind dit een erg leuke en informatieve site!
Ik gebruik geen converter en heb er ook geen. de reden is simpel. Mijn beste lens is een 400 mm Nikkor zoom en daar kan geen converter op omdat er fysieke beperkingen zijn (een deel van de interne lens samenstelling steekt uit de lensvatting bij bepaalde zoom instellingen. Tweede overweging is dat de grootste diafragme opening (kleinste f-waarde) niet groot genoeg is. Met gebruik van een converter verlies je dan teveel licht waardoor het automatisch scherpstellen een probleem wordt.
Wil ik er dan geen? Ja zeker wel. Ik heb me echter bij de overstap van Olympus naar Nikon (een jaar of twee voor de verschijning van de betaalbare digitale cameras van Nikon en Canon) voorgenomen om alleen nog maar merkeigen lenzen te gebruiken, dus voor mij voorlopig geen 500 of 600 mm lens van het Merk Sigma of één van de andere opties, neen ik wil een 400 mm Nikkor met een f-waarde van 2.8!! Want dan is het gebruik van een converter tot 2x een reële optie, een 1200 mm met f 5.6, dat wil iedereen wel!
Een Nederlandse professionele fotograaf (weet niet meer wie) antwoordde op de vraag welke lenzen hij meenam naar het buitenland dat hij steevast een 300 mm f 2.8 met twee converters meenam. Dan heb je eigenlijk drie lenzen bij je (of zelfs vier als je twee converters op elkaar wenst te zetten, dat kan, maar…..), maar het blijft transportabel! Dat is altijd bij me blijven hangen als goed advies.
Converters gebruiken betekent altijd dat je inlevert op de specificaties van de lens waarmee je ze gebruikt. Er is hoe dan ook kwaliteitsverlies door het extra stuk glas en je verliest licht. Kom je met gebruik van een converter boven de f 5.6 uit dan moet je rekening gaan houden met (van je lens en camera afhankelijke) optredende beperkingen. Als je al voor een converter gaat dan sowieso één die door je lensfabrikant is gemaakt. Dus een Nikkor wil een Nikon converter en Canon idem dito, is mijn mening. Voor de Sigma-slingers onder ons weet ik het niet. Maakt Sigma converters? Misschien is dan die Kenko de beste oplossing, maat het blijft natuurlijk het ‘armeluis’ antwoord op de echte BFL waarvan het prijskaartje ons te gortig is.
En als laatste dit. Wat is er tegen om een foto die gemaakt is met een 300 mm f 2.8 te croppen naar een equivalente beelduitsnede zoals die gemaakt zou zijn met dezelfde lens maar dan mety converter? Ik vind niets. Het zou best eens zo kunnen zijn dat je met het croppen van een hoog kwalitatief beeld (gemaakt zonder converter) vrijwel dezelfde resultaten bereikt als het toepassen van een converter op dezelfde lens. Het zou leuk zijn als dat eens in de praktijk werd uitgeprobeerd. De foto van de bevers bij dit artikel kan m.i. wel flink wat beeld aan de linker en onderzijde kwijt, waardoor de aandacht meer op de twee elkaar poetsende dieren komt te liggen. En dan bereik je hetzelfde als wanneer er een converter was gebruikt.
Goed dat ik me op deze site heb gemeld. Erg nuttige info! Ik heb hier geen super lens denk ik en ik gebruik deze Canon EF70-300is nu bijna dagelijks in combinatie met de kenko pro 1.4x op een home made gibal head maar de kenko heeft me wel betere shots opgeleverd. Ik heb ook nog een oudere raynox 2.2x die voor op de lens gaat en met de 450d op de gimbal is er toch wat moois uit gekomen op http://www.flickr.com/photos/gipukan/3458036983/ ik had nog wel wat purple fringing weg kunnen halen.
Gip
Ik ben momenteel in conclaaf met een fotowinkel en Sigma.
Ik heb een Sony Alpha 100 met een sigma objectief 70-300mm.
Uiterst tevreden, maar wil meer bereik.
Van de fotowinkel kreeg ik als betaalbare mogelijkheid het advies om een converter van soligar 1.4 te nemen.
Ik helemaal blij naar Noorwegen. Gaat aldaar de autofocus kapot van mijn objectief. Stevig balen dus!
Ik naar de fotowinkel, die een heel logisch onderbouwend verhaal heeft dat de converter niet de reden kan zijn van het defect gaan.
Echter Sigma zegt dat de converter wel degelijk de oorzaak is.
Ik ben een leek en het enige belang dat ik heb, is dat mijn objectief niet weer kapot gaat met een volgende vakantie.
Wie kan mij hier wijzer in maken?
Ik heb nu de converter teruggebracht (daar waren ze heel schappelijk in).
Maar heb nog steeds de wens om meer bereik te krijgen. En het liefst niet met zo’n duur objectief van gemiddeld € 700,=. Echter ik vrees dat het dit toch gaat worden….
Graag reacties.
Karin
oeps karin
nog niemand gereageerd.
Als ik jou was zou ik de vraag op een fotoforum plaatsen.
succes (alsnog)
(als je dit nog leest)
Probleem bij Sony is dat je dezelfde converter moet gebruiken als je lens.
Heb een Minolta lens 300mm f2.8 en daartussen een 1.4 Sony converter tussengezet. Dat ging helemaal niet goed. Het werkte niet, de AF bleef hunten en ik kreeg zelfs de converter er niet meer af. Uiteindelijk is de lens en de converter naar Sony gegaan en zij hebben het eraf weten te krijgen.
Converter was onherstelbaar beschadigd. Het is goed afgehandeld.
Op hun website stond dat de Sony converters met al het Sony en Minolta G materiaal bruikbaar was. Nu adviseren ze voor oude Minolta lenzen een Minolta converter en voor de Sony lenzen Sony converters.
Bijzonder leerzaam om te lezen dit artikel!
Ik heb helaas niet zo’n al te beste ervaring met het gebruik van converters.
Ik had een Kenko 2.0 PRO i.c.m. de (oude) Nikon 300 2.8 maar de resultaten vielen erg tegen.
Dus een test gedaan vanaf statief op een voorwerp (een adapter met hierop hele kleine lettertjes) en wat foto’s gemaakt met en zonder de converter.
Vervolgens heb ik de foto zonder converter gecropt naar dezelfde grootte als die met converter, de kwaliteit van de gecropte foto was duidelijk beter. (zowel scherpte als kleur/contrast)